Ile wynosi zachowek i komu przysługuje

Zachowek to jedna z najczęściej pojawiających się kwestii w sprawach spadkowych. Wielu spadkobierców dopiero po śmierci bliskiej osoby dowiaduje się, że mimo iż nie zostali uwzględnieni w testamencie, mają prawo domagać się części majątku. Ile wynosi zachowek i komu przysługuje to pytanie, które budzi emocje i bywa źródłem licznych sporów rodzinnych.

Prawo do zachowku przysługuje najbliższym członkom rodziny spadkodawcy – dzieciom, wnukom, małżonkowi oraz rodzicom, jeśli byliby powołani do spadku z ustawy. Oznacza to, że nawet jeśli spadkodawca sporządził testament i cały majątek zapisał innej osobie, najbliżsi mogą wystąpić do sądu o zapłatę zachowku. To zabezpieczenie ustawowe, które ma chronić podstawowe prawa rodziny do dziedziczenia.

Wysokość zachowku zależy od tego, w jakiej sytuacji znajduje się uprawniony. Co do zasady, zachowek wynosi połowę wartości tego, co dana osoba otrzymałaby przy dziedziczeniu ustawowym. Jeśli jednak uprawniony jest małoletni albo trwale niezdolny do pracy, przysługuje mu dwie trzecie tego udziału. W praktyce oznacza to, że sąd najpierw ustala, jaki byłby udział spadkowy, a następnie oblicza jego połowę albo dwie trzecie.

Przykład: jeśli ojciec pozostawił majątek wart 600 tysięcy złotych i miał troje dzieci, to w przypadku dziedziczenia ustawowego każde z nich dostałoby po 200 tysięcy. Jeżeli jedno z dzieci zostało pominięte w testamencie, może domagać się zachowku w wysokości 100 tysięcy złotych, a jeśli jest małoletnie – 133 tysięcy.

Wysokość zachowku oblicza się na podstawie tzw. substratu spadkowego, czyli wartości majątku spadkodawcy pomniejszonej o długi i zobowiązania. Do tej wartości dolicza się również darowizny dokonane za życia spadkodawcy, co często prowadzi do dodatkowych sporów między spadkobiercami. Adwokat w sprawach spadkowych pomaga ustalić realną wartość masy spadkowej i przygotować pozew o zapłatę zachowku.

Ile wynosi zachowek i komu przysługuje to pytanie, które nie ma jednej odpowiedzi, bo każda sprawa wymaga indywidualnych wyliczeń. Wiadomo jednak, że zachowek jest prawem bezwzględnym – nie można go pozbawić nikogo inaczej niż poprzez wydziedziczenie dokonane w testamencie, i to wyłącznie z ważnych powodów przewidzianych w kodeksie cywilnym.

Podsumowując, zachowek to gwarancja, że najbliżsi członkowie rodziny spadkodawcy nie zostaną całkowicie pominięci w dziedziczeniu. Jego wysokość zależy od udziału spadkowego i sytuacji życiowej osoby uprawnionej, ale zawsze stanowi istotny element postępowań spadkowych. W razie konfliktów najlepiej skorzystać z pomocy adwokata, który dokładnie wyliczy wartość zachowku i skutecznie poprowadzi sprawę przed sądem.